Skip to main content

राजाको फोटो भएका नोट एक वर्षपछि नचल्ने

काठमाडौ, भाद्र १  
राजाको फोटो भएका र अन्य झुत्रा नोट सञ्चय गरिराख्नुभएको छ भने यसै वर्ष साट्नुहोला । अन्यथा राष्ट्र बैंकले सुरु गरेको सफा नोट नीतिअन्तर्गत २०६८ सालदेखि त्यस्ता नोट बजारमा चल्ने

छैनन् । सफा नोट नीतिअन्तर्गत २०६७ भित्र यस्ता नोट बैंकमा बुझाई नयाँ नोट लिइसक्नुपर्नेछ ।

अहिले सजिलै साट्न पाइए पनि कारणबस यस्ता नोट आफूसँग बाँकी रहे अर्को वर्षदेखि साट्नका लागि राष्ट्र बैंक वा उसले तोकेको निश्चित ठाउँमै पुग्नुपर्नेछ । 'अर्को वर्षदेखि बैंक वित्तीय संस्थाले यस्ता नोट स्विकार्ने छैनन्,' राष्ट्र बैंकका एक उच्च अधिकारीले भने, 'केन्द्रीय बैंकले तोकिदिएको स्थानमा मात्र यस्ता नोट चल्नेछन् ।'

गणतन्त्र स्थापना भएदेखि नै राजाको फोटो अंकित नोट हटाउने तयारी भइरहे पनि कार्यान्वयन हुन सकेको थिएन । तत्काल सम्भव नभएपछि त्यति बेलै ३ वर्षभित्र यस्ता नोट खिच्ने निर्णय सरकारले गरेको थियो । गत वर्ष नै केन्द्रीय बैंकले अधिकांश नोट खिच्ने प्रयास गरे पनि दसैंका बेला अभाव भएपछि पुनः तिनै नोट बजारमा पठाएको थियो ।

यस वर्ष मौदि्रक नीतिले अवलम्बन गरेको सफा नोट नीतिअन्तर्गत यस्ता नोटलाई यसै वर्षभित्र तान्ने कामलाई राष्ट्र बैंकले तीव्रता दिएको छ । निश्चित समयपछि नोटको अंकित मूल्यको निश्चित प्रतिशत मात्रै भुक्तानी गर्नेतर्फ पनि केन्द्रीय बैंकमा छलफल भइरहेको सम्बद्ध स्रोत बताउँछ ।

नीति कार्यान्वयनको पहिलो चरणमा भदौदेखि एकभन्दा बढी स्टिच भएका नोटको बन्डल केन्द्रीय बैंकले अस्वीकार गर्ने भएको छ । 'भदौ ३१ गतेदेखि एकभन्दा बढी स्टिच भएका नोटका प्याकेट राष्ट्र बैंकका कुनै पनि कार्यालयले नबुभmने व्यवस्था अनिवार्य रूपमा लागू गरिनेछ,' केन्द्रीय बैंकका प्रवक्ता गोपाल काफ्लेले भने । यसबारे राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक सूचना पनि  जारी गरिसकेको

छ । यसकारण बैंक तथा वित्तीय संस्थाले नोटको बन्डलमा एक पटक मात्रै स्टिच गर्नुपर्नेछ ।

कापmलेले नोटमा लेख्ने, कोचेर राख्ने बानी निरुत्साहित गर्न थप जनचेतना जगाउने कार्यक्रम ल्याइने बताए । 'सफा नोट चलन चल्तीमा ल्याउने प्रयासस्वरूपमा स्टिच निरुत्साहित गरिएको हो,' उनले भने ।

नोटको सुरक्षालाई राष्ट्र बैंक ऐनले पनि प्राथमिकता दिएको छ । 'एक पटक मात्रै स्टिच गर्नुपर्ने व्यवस्थाले काममा खासै बाधा पर्दैन,' बैंकर्स संघका अध्यक्ष ससिन जोशीले भने । अहिले १ खर्ब ५१ अर्ब रुपैयाँ बराबरका नोट बजारमा चलनचल्तीमा छन् ।


दसैंमा नयाँ नोट नबाँडिने


राष्ट्र बैंकले दसैं लक्षित गरेर नयाँ नोट नबाँड्ने भएको छ । वर्षौंदेखि दसैंका अवसरमा राष्ट्र बैंकले नयाँ नोट बाँड्दै आइरहेको छ । 'सफा नोट पनि नयाँ नोट सरह नै भएकाले दसैंमा मात्र नयाँ नोट बाँडिने छैन,' राष्ट्र बैंकका उच्च अधिकारीले भने ।

नयाँ नोट साट्नु नेपाली समाजमा दसैंका बेला देखिने प्रमुख चहलपहलमध्ये एक हो । नयाँ लुगा लाउने र मीठो खानेसँगै दक्षिणा दिँदा पनि नयाँ नोट नै दिनुपर्ने सामाजिक मान्यताअनुरूप दसैंमा नयाँ नोटको उच्च माग हुन्छ ।

गत वर्ष दसैंको अवसरमा नोटको अभाव भएकामा यस वर्ष नहुने केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ । 'नोटको पर्याप्त भण्डार छ,' ती अधिकारीले भने, 'छापेर पनि आउने क्रम जारी छ ।'

गोकर्ण अवस्थी

Comments

Popular posts from this blog

तेहृ वर्षिया बालिका सुत्केरी/ बुहारी स्वीकार गर्नुपर्ने भएपछि केटाको परिवार नै फरार

गुल्मी, भाद्र १९ - दलित किशोरीलाई बुहारीको रुपमा स्वीकार गर्नुपर्ने दबाब बढ्दै गएपछि यहाँको एक परिवार घर नै छोडेर फरार भएको छ । अन्तरजातीय विवाहको आशामा गरेको यौन सम्पर्कबाट रहेको गर्भबाट किशोरीले भने शनिवार जिल्ला अस्पतालमा बच्चा जन्माएकी छन् । धुर्कोट बस्तु गाविस-३ का टामलाल पाण्डेको परिवार गाउँकै दलित युवतीलाई बुहारीको रुपमा स्वीकार गर्नुपर्ने भएपछि शुक्रवारदेखि फरार छन् । अन्तरजातीय विवाहको प्रलोभन देखाई पाण्डेका १८ वर्षिय छोरा रामचन्द्रले गाउँकै दलित किशोरीसंग गत मंसिर देखि यौन सम्पर्क गर्दै आएको बताइएको छ । किशोरीको उमेर सुत्केरी हुने दिनसम्ममा १३ वर्ष ७ महिना पुगेको छ । किशोरीकी आमा सुमित्रा नेपालीका अनुसार युवती गत मंसिरमा पहिलो पटक रजस्वला भएकी थिइन । त्यसपछि रजस्वला नभएकाले गर्भ मंसिर महिना कै भएको अनुमान अस्पतालले गरेको छ । युवतीले माघ महिनामा गर्भ रहेको बताउँदै आएकी थिईन । प्रसव पीडाले च्यापेपछि शनिवार अस्पताल भर्ना गरिएकी उनले अस्पतालमै छोरी जन्माएकी छन् । बच्चाको स्वास्थ्य राम्रो रहेको अस्पतालले जनाएको छ ।

राजमार्गमा यौन !

कवि बुद्धिसागर फिल्म हेर्न जय नेपाल हल पुगेछन् । फिल्म सुरु हुनुअघि टाइटानिकको संगीतमिश्रति धुन भएको कन्डमको विज्ञापन बजेछ । बुद्धिसँगै बस्ने केटोले एउटी केटीलाई कोट्याउँदै भनेछ हेर त, तिम्रो विज्ञापन बज्यो ।' बुद्धि झस्किएछन् । थाहा भयो, ती तिनै युवती रहिछिन् जो हलको ठूलो पर्दामा कन्डमको विज्ञापनमा छाएकी छिन् र त्यो विज्ञापन हेर्दै हलका केटाहरू गल्लल हाँस्दै छन् । कन्डमको विज्ञापनमा छाएकी ती नायिका नम्रता श्रेष्ठ लाजले रातो भइछिन् । 'ती यति लजाइन् कि भनिसाध्य छैन,' बुद्धिले सुनाए, 'कन्डमको विज्ञापनमै देखिने केटी त कन्डमबाट यति लजाउँछिन् भने अरूको हालत के होला ?' हामीलाई खोज्नु थियो- के तन्नेरी पुस्ता यौनमा उदार छ ? 'यौन चाहना सबैमा हुन्छ, कसैले लुकाउँछन् कसैले खुल्ला देखाउँछन्,' विनीताले उदार भएर बोलिन्, 'हामीले आफ्नो 'बेड रिलेसनसिप'बारे पनि खुलेर भन्न सक्नुपर्छ ।' अहिलेकी 'हट' मोडल विनीता साथीहरूसँग यौनका बारेमा कति खुलेर कुरा गर्छिन् त ? 'यौनबारे साँच्चै खुलेर कुरा गर्नुपर्छ, म यौनमा खुल्न रुचाउँछु । साथीहरूसँग आफूलाई भएको यौन...

मानव र रोबोटको: भविष्य एक दृष्टि

भबिश्य अहिले सम्म लेखेको छैन र कसलाई थाहा छ कि मौषम रोबोट ले खतरा गरिरहेको छैन। के सुनिश्चत गर्नकोलागि हो कि मानव, जिज्ञासा प्राणी भएको नाताले, रोबोतको नयां पीढिको विकास हुन्छ। रोवोट र अन्य उच्च प्रदर्शन जहिले पनि मानबको लागि एऊटा बिशाल हितकोलागि गरेको थियो। बैज्ञानिकहरुको एउटा ठुलो समुहले प्रयोगशालामा आफ्नो पुरा जिवन बिताएको छ एऊटा उध्देश्यको साथ बाहिर अभिनव योजनाको काम छ, उनलाई बिकसित र केहि गुणात्मक सर्वोच्च रैंकिग रोबोट बनाऊँ। यस मनोरंजन प्रकिया तकनीकी धक्का हो कि दुनिया भरको बैज्ञानिकको प्रतिभाशाली र स्पष्ट Intellect को एक नंबरको प्रयासले गर्दा ठाऊँ लियो र साथै आफ्नो चरम सम्म पुग्यो। यस क्षेत्रमा सब भन्दा हडताली सफलता पूर्वक कल्पनालाई यथार्थमा परिनत गराई दिन्छ र रोबोटको एक ठुलो संख्याले मानवको सेवा गरिरहेको छ। आदेशमा काम गर्ने प्रक्रियाको स्वचालित बनाऊनको लागि या विनिर्माण, यो त मानवलाई अझ रोबोटको पक्षमा इस जिवनको एक साथ पिठमा बोकी जानु जस्तो हुन्छ। जिवनको केहि क्षेत्रमा पनि परस्पर विनिमय गरिरहेको छ त्यसमा कसलाई थाहा छ की यस बिरोधी Human र Robots रुपान्तर गर्छ। त्यहाँ दुई Perc...